212 arkitektë, urbanistë, planifikues, inxhinierë, pedagogë dhe studiues janë bashkuar në një deklaratë publike, përmes së cilës kundërshtojnë mënyrën se si po merren vendimet për zhvillimin territorial të Shqipërisë.
Nisma u nxit nga zhvillimet në Zvërnec dhe Nartë, por profesionistët thonë se shqetësimet shkojnë përtej një projekti të vetëm.
“Çështja jonë e përbashkët themelore nuk është vetëm çfarë ndërtohet, por kush vendos, mbi bazën e cilit instrument planifikimi, përmes cilës procedure ligjore dhe në interes të kujt merret vendimi”, thuhet në deklaratë.
Firmëtarët kërkojnë që planifikimi territorial të rikthehet në një proces publik, shkencor dhe demokratik, duke garantuar transparencë, ekspertizë profesionale dhe pjesëmarrje të komuniteteve.
Arkitekti Fjoralb Shehi tha se profesionistët janë ndjerë të pafuqishëm përballë mënyrës së marrjes së vendimeve, ndërsa planifikuesja urbane Doriana Musai kritikoi centralizimin e vendimmarrjes dhe përjashtimin e ekspertizës vendase.
Në deklaratë ngrihen shqetësime edhe për sigurinë juridike të pronës, mbrojtjen e mjedisit dhe trashëgimisë kulturore, si dhe për mënyrën e zhvillimit të projekteve me ndikim të madh territorial.
Profesionistët kërkojnë që konsultimet publike dhe vlerësimet mjedisore të kenë ndikim real në vendimmarrje, ndërsa projektet e mëdha t’i nënshtrohen edhe vlerësimit të pavarur teknik.
Sipas tyre, debati për Zvërnecin dhe Nartën është në thelb një debat për mënyrën se si Shqipëria vendos për territorin e saj, duke e lidhur këtë çështje edhe me shtetin e së drejtës dhe procesin e integrimit evropian.m.k
Deklaratë Publike e Profesionistëve të Territorit për të Ardhmen e Shqipërisë
Territori është pasuria jonë e përbashkët. Mënyra se si planifikohet dhe zhvillohet sot do të përcaktojë cilësinë e jetës së brezave që do të vijnë.
Shqipëria po përjeton një transformim të shpejtë territorial dhe urban.
Zhvillimi i pakontrolluar, vendimmarrja e fragmentuar, presioni mbi tokën dhe burimet natyrore, mungesa e transparencës dhe dobësimi i rolit të profesionistëve po ndikojnë në mënyrë të drejtpërdrejtë në të ardhmen e vendit.
Ne besojmë se territori nuk është thjesht një burim ekonomik. Ai është pasuri publike, identitet, hapësirë jetese dhe përgjegjësi ndaj brezave të ardhshëm.
Për këtë arsye, kërkojmë një qasje të re dhe afatgjatë ndaj planifikimit dhe zhvillimit të Shqipërisë, të mbështetur në:
* Planifikim strategjik dhe vizion kombëtar për territorin;
* Mbrojtje të interesit publik dhe të burimeve të përbashkëta;
* Transparencë dhe pjesëmarrje reale të qytetarëve dhe komuniteteve;
* Forcim të rolit të profesionistëve në vendimmarrjen territoriale;
* Mbrojtje të tokës bujqësore, natyrës, peizazhit dhe trashëgimisë kulturore;
* Qytete dhe vendbanime të mirëplanifikuara, me hapësira publike cilësore,
infrastrukturë funksionale dhe kushte dinjitoze jetese.
Shqipëria e së ardhmes nuk duhet të ndërtohet rastësisht. Ajo duhet të
projektohet me vizion, dije, përgjegjësi dhe në interes të së mirës së përbashkët.
Kjo deklaratë është një thirrje për profesionistët, akademikët, institucionet, komunitetet dhe qytetarët që besojnë se zhvillimi i territorit duhet të udhëhiqet nga integriteti, transparenca, qëndrueshmëria dhe interesi publik.
