Qeveria shqiptare ka nënshkruar një marrëveshje me kompaninë Presight nga Abu Dhabi për një projekt kombëtar “Smart City” që do të mbulojë 20 qytete në të gjithë vendin, duke instaluar mijëra kamera surveilimi dhe sisteme AI për menaxhimin e trafikut, sigurisë dhe emergjencave.
Sot në Tiranë u zhvillua ceremonia e nisjes së projektit me praninë edhe të kryeministrit Edi Rama dhe ministres së Brendshme, Albana Koçiu.
Projekti përfshin mbi 2 200 kamera ANPR për njohje targash, rreth 2 600 kamera PTZ për monitorim trafiku, mbi 3 800 kamera trupi për policinë, radarë dhe sensorë të tjerë, të gjithë të integruar në një qendër të vetme komanduese që analizon të dhënat në kohë reale me inteligjencë artificiale.
Presight, e lidhur me grupin G42 të Emirateve, promovon platformën e saj “Intelli” si zgjidhje për smart cities, por lista e vendeve ku operon ngre shqetësime për profilin politik të tyre: kryesisht Emiratet e Bashkuara Arabe, të vlerësuara si “jo të lira” nga Freedom House për kufizimet e rënda ndaj opozitës dhe mediave, si dhe vende afrikane si Angola, Kongo, Gambia, Mauritius, Seychelles, Tanzani, Togo dhe Zambi, shumica e tyre regjime autoritare ose hibride me zgjedhje problematike dhe kontroll të fortë të pushtetit. Në Shqipëri, ky sistem masiv survejimi mund të modernizojë shërbimet publike duke ulur congestion-in rrugor, optimizuar semaforët dhe acceleruar reagimin në emergjenca, por kritikët frikësohen se teknologjia, e testuar kryesisht në kontekste autoritare, rrezikon të kthehet në instrument kontrolli politik kundër gazetarëve, aktivistëve dhe opozitës, veçanërisht pa transparencë të plotë mbi koston e dyfishuar të projektit dhe garancitë për privatësinë e të dhënave.
Qevweia e sheh si hap drejt standardeve globale, por debati mbetet i hapur: a do të shërbejë “Smart City” për siguri apo për mbikëqyrje? a.b
