Me gjuhë të thjeshtë
Dje kompania e vleresimit Standard&Poor rriti vleresimin per Shqiperine nga B ne B+, por kete e keni marre vesh besojme, sepse Kryeministri ka vene tellallin qe ne mengjes.
– Cfare eshte Standard&Poor?
Eshte nje kompani vleresimi amerikane qe i degjohet shume llafi ne tregjet nderkombetare.
– Cfare vlereson Standard & Poor?
Vlereson shtete dhe kompani duke iu vene “noten” ne lidhje me besueshmerine e tyre si borxh-marres.
– Pak me thjeshte?
Imagjinoje shtetin si nje familje. Qe te marre nje kredi ne nje banke, familja duhet te marre nje vleresim nga nje oficer kredie dhe banka bazon vendimin per te dhene kredi, tek vleresimi i oficerit te kredise. S&P eshte nje oficer kredie ne rang boteror.
– Cfare note ka marre Shqiperia?
Ka marre B+. Me perpara e ka pasur B. E perkthyer ne nota shkolle, Shqiperia kaloi nga nje 5 e forte, ne nje 6 te dobet.
– C’perfitim sjell kjo per vendin?
Pas ketij vleresimi, institucionet qe japin kredi financiare, kane pak me shume besim tek Shqiperia, kur vjen puna tek te dhenit borxh.
– Si e mat S&P cilesine tone, kur na vendos “noten”?
Me pak fjale dhe thjesht, S&P vlereson sa nikoqire eshte qeveria me te ardhurat dhe shpenzimet. Dmth qeveria i zgjat kembet sa ka jorganin dhe shpenzon bazuar tek te ardhurat, apo i nxjerr jashte jorganit dhe shpenzon pa mbajtur hesape.
– Dmth qeveria jone ka permiresuar administrimin?
Po. Deficiti ne keto vite ka qene i ulet dhe kestet e kredive qe jane marre, jane kthyer ne kohe.
– Po atehere, ku qendron deshtimi?
Tek rruga sesi eshte arritur tek ky mire-administrim. Normalisht duhej te arrihej nepermjet rritjes se te ardhurave, pasi te luftohej korrupsioni. Por erdhi nepermjet shkurtimit te investimeve.
– Pak me qarte?
Qeveria ka deshtuar ne rritjen e te ardhurave. Madje te ardhurat shkaktuan nje grope te madhe 300 milione USD.
Per te kompesuar deshtimin ne mbledhjen e lekeve, ajo shkurtoi shpenzimet. Dhe me e keqja eshte se me shume shkurtoi investimet dhe jo shpenzimet operative.
– Pse eshte me keq qe shkurtoi investimet?
Sepse investimet e qeverise jane burim shume i rendesishem per ekonomine. Ato furnizojne me kapital (leke) ekonomine dhe shume kompani e shume vende pune varen prej tyre. Kur mungojne investimet qeveritare, ekonomia çalon, ecen avash, tkurret.
– Dmth shkurtimisht e gjitha?
Dmth qeveria deshtoi me luften kunder korrupsionit. Nuk mblodhi dot leket e buxhetit, se ato u vodhen ne dogana e tatime. Per te kompesuar keto mungesa, qeveria shkurtoi investimet dhe ne keto 2 vjet e gjysem nuk ndertoi asnje Km rruge, shkolle, apo spital i ri. Per pasoje shume vende pune u mbyllen dhe shume leke i mungojne sot ekonomise. Dmth njerezit jetojne me keq.
– Po S&P e di kete qe kjo “note” rritese ka sjelle keto pasoja?
Po. Ne raportin e leshuar dje ajo e permend kete fakt. Dhe thote qe qeveria deshtoi te mbledhe te ardhurat dhe uli investimet.
– Po atehere kur e di, pse s’i terhoqi veshin qeverise, por e vleresoi me note rritese?
Kthehemi tek shembulli i oficerit te kredise per familjen.
Oficerit te kredise nuk i intereson shume nese, babai i familjes, per te kursyer leke, punon me shume vete dhe fiton me shume leke dhe normalisht kursen me shume per kestet e bankes, apo punon me pak dhe per te shlyer banken, i heq leket nga buka e femijeve dhe i le femijet pa buke. Per ate e rendesishme eshte vetem qe familja ne fund te muajit te paguaje leket e kesteve.
Kjo ndodh dhe me S&P. Asaj s’i intereson shume sesi kursehen leket, vuan apo nuk vuan populli. Ajo do vetem kestet te paguhen ne rregull.
Prandaj dhe ne e quajme nje sukses qe bazohet mbi nje deshtim.
Marrë nga Nisma #Thurje
