Të dhënat administrative të qeverisë tregojnë se në periudhën qershor 2014 – qershor 2015, të punësuarit në sektorin privat jobujqësor u shtuan me vetëm 12 mijë vetë, ritmi më i ulët që nga viti 2010.
Sipas statistikave zyrtare të publikuara nga Instituti i Statistikave, në qershor 2015, sektori privat jobujqësor numëronte zyrtarisht 326 mijë të punësuar, ndërsa sektori publik numëronte 164 mijë të punësuar. Në sektorin privat, përgjatë dymbëdhjetë muajve pararendës janë krijuar 11,944 vende të reja pune, shifër kjo shumë më e ulët se sa në periudhën qershor 2013 – qershor 2014, kur numri i të punësuarve qe shtuar me 32 mijë vetë. Statistikat e punësimit në sektorin privat jobujqësor grumbullohen nga Shërbimi Kombëtar i Punësimit, i cili i merr të dhënat nga Zyrat e Punësimit dhe nga Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve.
Këto statistika nuk përfshijnë shqiptarët e punësuar në të zezë apo shqiptarët e vetëpunësuar në sektorin e bujqësisë.
Këto statistika nuk reflektojnë vetëm gjendjen ekonomike të vendit, por edhe masat e ndryshme administrative që janë ndërmarrë herë pas here për të rritur numrin e paguesve të sigurimeve shoqërore apo të tatimeve të tjera.
Statistikat historike të publikuara nga INSTAT tregojnë se në vitin 2000, në Shqipëri kishte 116 mijë të punësuar në sektorin formal të ekonomisë. Brenda vitit 2001, kur qeveria vendosi si detyrim për çdo biznes të vogël të deklaronte së paku një të punësuar me sigurime shoqërore, numri i të punësuarve u rrit në 205 mijë. Nga viti 2002 deri në vitin 2005, numri i të punësuarve në sektorin privat jobujqësor u rrit me pak mijëra çdo vit ndërsa masa të tjera administrative të kryera në vitet 2006 dhe 2008 sollën një rritje të menjëhershme të vendeve formale të punës me rreth 10 mijë në vit. Në vitin 2014, numri i vendeve të punës në sektorin formal u rrit me 28 mijë, një rekord historik. Por në gjashtëmujorin e parë të këtij viti, shtimi i vendeve të punës ngeci. Nga dhjetori 2014 deri në qershor 2015, në borderotë e tatimeve raportohen të jenë shtuar vetëm 1,557 vetë.
Nga ana tjetër, të punësuarit në sektorin shtetëror, ku përfshihet administrata publike, pushteti vendor dhe kompanitë nën pronësi publike, punësuan në fund të qershorit 164 mijë vetë. Bie në sy se përgjatë tre muajve, prill – qershor 2015, sektori publik ka shtuar 580 rrogëtarë.
Tendenca përgjatë njëzet viteve të fundit në Shqipëri ka qenë pakësimi i të punësuarve në sektorin publik, i cili vijon të konsiderohet si i mbingarkuar me punonjës që në shumë raste, efektivisht nuk bëjnë asnjë punë. Shembulli më dramatik është numri i stërmadh i të punësuarve në ndërmarrjet publike të ujësjellësve. Sipas Entit Rregullator të Ujit, në Shqipëri rezulton se ka aktualisht 9 të punësuar për një mijë lidhje me rrjetin e ujit, ndërkohë që ujë shpesh nuk ka.
Statistikat administrative të punësimit hedhin poshtë pretendimet e qeverisë për hapjen e qindra mijëra vendeve të punës si dhe premtimin grandioz elektoral për hapjen e 300 mijë vendeve pune brenda katër vitesh. Ndërsa kanë kaluar dy vite nga krijimi i qeverisë së re, numri i vendeve të punës në sektorin privat jobujqësor është shtuar me 44 mijë, një shifër e konsiderueshme kjo, gjithsesi shumë larg premtimit për 75 mijë vende të reja pune në vit.
Instituti i Statistikave publikon çdo tre muaj dy sete të dhënash për punësimin. Përveç të dhënave administrative, raportohen edhe të dhënat e Anketës së Forcave të Punës, një sondazh kombëtar në të cilin pyeten disa mijëra vetë nëse janë të punësuar apo të papunë në kërkim pune apo të papunë inaktivë.
Autor: Gjergj Erebara
BIRN
Tiranë
