Kongresi i Shteteve të Bashkuara të Amerikës ka paraqitur një projektligj të ri të titulluar “Ligji për Demokracinë dhe Mirëqenien në Ballkanin Perëndimor”, i cili synon forcimin e angazhimit amerikan në rajon përmes rritjes së tregtisë, investimeve dhe mbështetjes politike.
Projektligji është depozituar më 10 shtator 2025 në Dhomën e Përfaqësuesve dhe përfshin Shqipërinë, Kosovën, Bosnjë-Hercegovinën, Malin e Zi, Maqedoninë e Veriut, Serbinë dhe Kroacinë. Në dokument, Ballkani Perëndimor cilësohet si një rajon me rëndësi strategjike për paqen, stabilitetin dhe sigurinë e Evropës.
Nisma ligjore parashikon një qasje gjithëpërfshirëse të SHBA-ve ndaj rajonit, duke kombinuar mbështetjen demokratike, zhvillimin ekonomik dhe sigurinë, si edhe duke adresuar ndikimet e aktorëve të jashtëm. Edhe pse Shqipëria nuk përmendet drejtpërdrejt me emra konkretë, ajo përfshihet qartësisht në analizat dhe politikat e hartuara për Ballkanin Perëndimor.
Në fokus të veçantë të projektligjit janë problematikat që prekin drejtpërdrejt vendet e rajonit, përfshirë korrupsionin dhe dobësitë institucionale. Kongresi amerikan e identifikon korrupsionin, sidomos në nivelet e larta politike, si një nga pengesat kryesore për zhvillimin demokratik dhe ekonomik. Shqipëria renditet mes vendeve që përballen me sfida serioze, veçanërisht në fushat e prokurimeve publike, tenderave, funksionimit të institucioneve të pavarura dhe proceseve zgjedhore.
Sipas projektligjit, korrupsioni minon sigurinë, dekurajon investitorët amerikanë dhe europianë dhe dobëson besimin e qytetarëve tek institucionet demokratike.
Pikat kryesore të projektligjit përfshijnë:
Forcimin e demokracisë dhe luftën kundër korrupsionit, me mbështetje për gjyqësorin, prokurimet publike dhe mediat e pavarura.
Rritjen e tregtisë dhe investimeve amerikane, sidomos në energji të pastër, infrastrukturë, bujqësi, teknologji dhe bizneset e vogla.
Reduktimin e varësisë nga energjia ruse, duke nxitur diversifikimin energjetik dhe përdorimin e burimeve të rinovueshme.
Sanksione të kodifikuara ndaj individëve dhe subjekteve që kërcënojnë stabilitetin dhe sundimin e ligjit në rajon.
Raporte të detyrueshme mbi ndikimin rus dhe kinez, duke përfshirë fushata dezinformimi, ndërhyrje politike dhe kërcënime kibernetike.
Mbështetje për sigurinë kibernetike dhe mbrojtjen e infrastrukturës digjitale.
Zgjerimin e programeve arsimore dhe shkëmbimeve, përfshirë universitetet, Peace Corps dhe nisma për të rinjtë.
Krijimin e “Young Balkan Leaders Initiative”, për zhvillimin e liderëve të rinj në biznes, teknologji, qeverisje dhe gazetari.
Mbështetje për integrimin euroatlantik, duke riafirmuar përkrahjen e SHBA për anëtarësimin në BE dhe NATO të vendeve që plotësojnë kriteret. a.b
