Komisioni i Venecias ka publikuar në faqen zyrtare draft-opinionin në lidhje me çdkretimin e zgjedhjeve të datës 30 qershor, veprim ky që shtyu maxhorancën të kërkojë shkarkimin e Presidentit Ilir Meta.
“Presidenti mund të anulojë zgjedhjet në rast emergjencës kombëtare.”- thuhet ndër të tjera në verdiktin e Venecias.
Në raport citohet se kreu i shtetit dekretoi datën 30 qershor si datë zgjedhjesh , por për shkak të djegies së mandateve të deputetëve nga opozotia, Presidenti e anuloi datën e zgjedhjeve duke renditur si arsye:
– shqetësimin e thellë për situatën politike në vend;
– nevojën për mos tensionim të situatës në vend;
– kushtet aktuale nuk do të siguronin rend demokratik, përfaqësues dhe zgjedhje gjithëpërfshirëse;
– kjo vendimmarrje, në këto kushte, është mënyra e vetme për të ndihmuar në zgjidhjen krizës së rëndë e vendit;
– kjo vendimmarrje bazohet në kompetencën e dhënë në nenin 92, shkronja “gj” e Kushtetuta, si dhe në parathënien e Kushtetutës së Republikës së Shqipëria, pika 3 e nenit 1, neni 3, pika 2 e nenit 4, neni 15, neni 45, paragrafi 1 i nenit 86 paragrafi 3 i nenit 88 dhe neni 93 i kushtetutes.
Një tjetër konkluzion sqaron edhe pretendimin e Metës se veproi në kushtet e emergjencës në të cilën ndodhej vendi, duke shtyrë datën e zgjedhjeve për në 13 tetor.
“Ky përfundim mbështetet nga rregulli i përgjithshëm interpretues, sipas të cilit rregullimi i shprehur i kompetencave të emergjencës në Kushtetutë dhe ligjet e kufizon përdorimin e çdo fuqie plotësuese të pashkruar të emergjencave në situata shumë të jashtëzakonshme; kryesisht për situata me pamundësi faktike ose juridike të cilat nuk parashikohen në mënyrë të qartë nga ligji i shkruar i emergjencës”, thuhet në opinionin e “Venecias”.
DISA KONKLUZIONE NGA OPINIONI FINAL I “VENECIAS”
-Anulimi i zgjedhjeve është i mundur vetëm në situata që plotësojnë kërkesën për shpalljen e gjendjes së jashtëzakonshme. Sidoqoftë, rregullat e zbatueshme kushtetuese për situata emergjente nuk u ndoqën në këtë rast. As nuk kishte një konsensus politik, i cili do të lejonte krijimin e një baze ligjore ad-hoc.
-Mungesa e një baze ligjore dhe disponueshmëria e alternativave (shtyrja e zgjedhjeve sipas masave emergjente sipas nenit 170 të Kushtetutës ose rifillimi i dialogut politik pas zgjedhjeve) e bëjnë ndërhyrjen në të drejtat elektorale jo proporcionale.
-Bojkoti zgjedhor nga partitë politike, edhe nëse ato përfaqësojnë një pjesë të rëndësishme të elektoratit, nuk mund të parandalojë që të bëhen zgjedhje të rregullta. Përndryshe, këto parti do të merrnin levën për të parandaluar plotësisht çdo zgjedhje.
-Do të jetë Kuvendi dhe në fund Gjykata Kushtetuese që do të përcaktojnë nëse anulimi, e më pas shtyrja e zgjedhjeve lokale do të thotë një shkelje e Kushtetutës dhe nëse shkelja është e një karakteri serioz, i cili do të lejonte hetimin e Presidentit.
-Përfundimisht, edhe nëse u konstatuan disa shkelje, kjo nuk duhet domosdoshmërisht të cojë në fajësimin e Presidentit, duke marrë parasysh parasysh fuqinë e seancës plenare të Kuvendit për të marrë parasysh qëllimet kushtetuese, siç janë kontrollet dhe ekuilibrat.
